حاضِراً كهف آيه 49 . و ميفرمايد : يَوْمَ تُبْلَى السَّرائِرُ طارق آيهء 9 . بر او معلوم مىشود : ( ما قَدَّمَتْ ) كه پيش از مردن پيش فرستاده چه اعمال خير باشد از ايمان و اخلاق فاضله و اعمال صالحه ، و چه اعمال شر باشد از كفر و شرك و ضلالت و صفات خبيثه و اعمال سيئه كوچك و بزرگ آن كه ميفرمايد : فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ خَيْراً يَرَهُ وَ مَنْ يَعْمَلْ مِثْقالَ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَهُ زلزال آيه 7 و 8 . ( وَ أَخَّرَتْ ) و آنچه گذاشت و رفت از سنت حسنه يا سنت سيئه كه در حديث است كه فرمود : ( من سنّ سنة حسنة كان له أجرها و اجر من عمل بها من غير ان ينقص من اجورهم شيئا ، و من سن سنة سيئة كان له وزرها و وزر من عمل بها من غير أن ينقض من أوزارهم شيئا ) بلكه در حديث از پيغمبر اكرم است كه فرمود : ( من سن سنة حسنة كان له اجرها و اجر من عمل بها الى يوم القيامة . و من سن سنة سيئة كان له وزرها و وزر من عمل بها الى يوم القيامة ) [ سوره الانفطار ( 82 ) : آيه 6 ] يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ ما غَرَّكَ بِرَبِّكَ الْكَرِيمِ ( 6 ) اى انسان بيچاره چه چيز تو را مغرور كرد بخداى تو و پروردگارت كه به تو چه اندازه كرم فرموده . دو معصيت است كه از كبار معاصى است امن من مكر اللَّه و ياس من روح اللَّه انسان بايد بين خوف و رجاء باشد كه در بعض اخبار دارد بايد متساوى باشد مثل دو سبابه نه مثل سبابه و وسطى ، و در بعض ديگر دارد كه رجاء بيشتر باشد از خوف . اقول : سرتاسر افراد انسان را غرور گرفته اما كفار و مشركين و ضالين و مضلين منشأ غرور آنها يا انكار معاد است يا تخيّل اينكه طريقهء آنها حق است كه تمامش از روى جهل و حماقت . و اما فساق و فجار اهل ايمان منشأ غرور آنها ايمان است كه اهل ايمان نجات پيدا ميكنند و بشفاعت شفعاء و مغفرت الهى و عفو الهى نائل ميشوند لكن غافل از اين هستند كه چه بسيارى بواسطهء كثرت معاصى و ترك واجبات الهى ايمان آنها از دست ميرود و بدون ايمان از دنيا ميروند چنانچه امروز مشاهده